ثابتشده است که مس فواید بیشماری دارد: برجستهترین خصوصیات ظاهری مس، شکلپذیری و سختی آن است. آن دارای ترکیبی شیمیایی است که آن را کاملاً در برابر خوردگی مقاوم میکند. از دیدگاه زیبایی، مس با رنگ قهوه ای-نارنجی درخشانی که دارد، یکی از جذابترین فلزهاست که بهتازگی هنگام اکسیدشدن بهظاهر سبز دریایی خود پولیش شده است. علاوه بر همه اینها یک فایده خیلی مهم دیگری دارد که آن را از همه فلزهای دیگر متمایز میکند: آن در کشتن باکتریهایی که با آن تماس پیدا میکنند فوقالعاده عمل میکند. این مزیت بینظیر بدون توجه باقی نمانده است و درنتیجه، مس در طول تاریخ در کاربردهایی که آلودگی میکروبی نگرانکننده است مورداستفاده قرارگرفته است.
سابقه مس بهعنوان کشنده باکتری
اگرچه هنوز بهخوبی مشخص نشده است که چرا مس چنین ماده جامد ضدمیکروبی عالیای است، اما هزاران سال است که دارای خواص عالی برای از کشتن باکتریهاست. نوشتههایی از مصریان باستان نشان دادند که حتی آنان نیز از خصوصیات ضد میکروبی مس آگاهی داشتند. اکتشاف مهمی از آن را میتوان در فرانسه در اواسط قرن نوزدهم پیدا کرد. وبا که نوعی بیماری کشندۀ باکتریایی است، در سراسر کشور شایع شده بود، اما گروه کوچکی از مردم بهطور کامل نجات پیدا کردند: این افراد کارگران و ذوب کنندههای مس بودند. اختراع آنتیبیوتیک و ضدعفونیکنندهها از محبوبیت مس بهعنوان یک ضدعفونیکننده به دلایل اقتصادی کم کرده است، اما حتی امروزه بهعنوان نوعی کشنده باکتری کارآمد در نظر گرفته میشود.
مس چگونه باعث از بین بردن باکتری میشود؟
دلیل واقعی آن در این زمان کاملاً شناختهشده نیست. در حقیقت، بسیاری از انواع ارگانیسمها برای زنده ماندن به مقداری مس در ترکیبات خود نیاز دارند. اما همین مس که باعث گسترش ارگانیسم میشود، اگر مقدار آن زیاد باشد، آن را نابود میسازد.
تحقیقات علمی مدرن، بهطور بالقوهای، علت را به چند دلیل محدود کرده است. یکی از دلایل این است که آن میتواند چربی و پروتئینها را اکسید کند. احتمال دیگر این است که مس در یک ارگانیسم با مولکولهای دیگر ترکیب میشود و جای مواد مغذی ضروری دیگر مانند زینک را میگیرد. مس در تماس با باکتریهای دیگر هیدروژن پرو کسید را تشکیل میدهد که یک ضدعفونیکننده معمولی است.
تحقیقات علمی به بررسی علت واقعی خواص ضد باکتریایی مس ادامه میدهند. تحقیقات بسیاری برای نشان دادن تأثیر مس بر انواع مختلف گونههای باکتریایی با نتایج کاملاً گسترده بسته به گونه باکتریایی مورد آزمایش انجامشدهاند. همچنین محققان کاربردهای جهان واقعی را ارزیابی کردهاند که در آنها از مس برای جلوگیری از گسترش باکتری بهعنوان مراقبت بهداشتی و مدیریت هیدروکربنها استفاده میشود.
اگرچه این عنصر مس است که کشنده باکتری است، نیازی نیست که از آلیاژ خالص مس استفاده شود. آلیاژهای برنز، ترکیبات مس و قلع نیز مانند C932 و C954 در کشتن باکتری مؤثر هستند. آلیاژهای برنجی، ترکیبات مس و روی مانند C260 و C464 ازلحاظ کشتن باکتری کار آیی یکسانی دارند. تا زمانی که مقادیر زیاد مس وجود دارد، بسیاری از آلیاژهای مسی تأثیرات کشندگی باکتریایی مشابهی با مس خالص دارند.
کاربردهای ضد میکروبی رایج آلیاژهای مسی
درحالیکه برای مدیریت باکتریها بهشدت به آنتیبیوتیکها و مواد ضدعفونیکننده تکیه میشود، اجزای زیادی هنوز از مس ساخته میشوند تا از خواص ضد میکروبی آن استفاده کنند. اینها شامل:
سطوح تماس بالا در تجهیزات پزشکی خاصی مانند دستگیره شیرآلات، دستگیرههای درب در و کلیدهای برق که گسترش عفونت باکتریایی در آنها یک نگرانی اصلی است.
تجهیزات آزمایشگاهی که اثرات باکتری سبب شود نتایج آزمایش ناخواسته تغیر کنند.
محلهای دیگری که وجود باکتری یک نگرانی اصلی به شمار میرود و قیمت مس مانع استفاده از آن نمیشود.
