زنگزدگی ویژگیهای کاربردی فلز را به مخاطره میاندازد. خواص شیمیایی آن را تغییر میدهد و معمولاً ازنظر زیبایی، جذاب به نظر نمیرسد. به این دلایل است که مسئولان طراحی و انتخاب مصالح تلاش میکنند تا از زنگزدگی و عوارض ناشی از آن اجتناب کنند. یکی از روشهای کاهش خطر زنگزدگی استفاده از موادی است که زنگ نمیزنند.
فلزات رایجی که زنگ نمیزنند عبارتاند از:
آلومینیوم
فلز ضدزنگ (بعضی از گریدها)
فلز گالوانیزه
فلزات قرمز (مس، برنج و برنز)
آلومینیوم
آلومینیوم نمیتواند زنگ بزند. دلیل آن این است که زنگ، اکسید آهن است و اکثر آلومینیومها در ترکیبات خود هیچ نوع آهنی ندارند. باوجودی که آلومینیوم، اکسید میشود اما درواقع از آلومینیوم اکسید نشده زیرین محافظت میکند. چون آلومینیوم اکسید نسبت به آلیاژهای آلومینیوم وابسته به آن، در برابر خوردگی مقاومت بیشتری دارد. این برخلاف زنگزدگی است چون زنگ آلیاژهای آهنی پوستهپوسته میشود و به فرآیند زنگزدگی اجازه پیشروی میدهد تا اینکه مواد از بین بروند.
فلز ضدزنگ
این نوع فلز نمونه دیگری است که زنگ نمیزند. اما باید به این نکته مهم اشاره شود که برخی از گریدهای آن نسبت به بقیه در برابر زنگزدگی مقاومت بیشتری دارند. فلزات ضدزنگ زیبا مانند 304 یا 316 دارای مقادیر زیادی از نیکل و کروم هستند. کروم قبل از اینکه آهن بتواند با اکسیژن ترکیب شود، با آن ترکیبشده و لایهای از کروم اکسید را تشکیل میدهند. این لایه آنقدر در برابر خوردگی مقاوم است که از زنگزدگی جلوگیری و از فلز زیرین محافظت میکند. از طرفی دیگر، در فولادهای ضدزنگ فریتیک یا مارتنزیتی احتمال زنگزدگی وجود دارد چون حاوی آلومینیوم کمتری هستند.
فلز گالوانیزه
ازلحاظ تکنیکی نوعی ماده روکش شده میباشد. اما در اینجا مسئلهای شایانذکر است. فلز گالوانیزه نوعی فولاد کربن است که درصورتیکه یک یا چندلایه روی در آن به کار نرفته باشد، احتمال زنگزدگی آن زیاد است. لایه زینک نقش فلزی فداکار را برای فولاد ایفا میکند. این بدین معنی است که راحتتر از آهن با اکسیژن ترکیب میشود. این امر موجب میشود لایه زینک اکسیدی تشکیل شود که از ایجاد اکسید آهن جلوگیری میکند و به دنبال آن احتمال زنگزدگی را کم میکند. هرچند، اگر روکش روی آسیب ببیند یا فولاد گالوانیزه در محیطی غیرمعمول قرار گیرد، این امکان وجود دارد که روکش بهخوبی اندوده نشود و فولاد زنگ بزند. همچنین احتمال به وجود آمدن زنگ سفید هم وجود دارد که نوعی از خوردگی محسوب میشود که در شرایط خاص ازجمله آب یا کندانسیون ایجاد میشود. زنگ سفید ضرورتاً به مواد یا روکش صدمه نمیزند.
مس، برنج و برنز
این سه فلز به همان دلایلی که برای آلومینیوم قید کردیم زنگ نمیزنند. هر سه آنها دارای مقدار خیلی کمی از آهن هستند. بنابراین هیچگونه اکسید آهن یا زنگزدگیای نمیتواند تشکیل شود. اگرچه مس هنگامیکه مدتی در معرض اکسیژن قرار میگیرد روی سطح آن پتینه آبی-سبز تشکیل میشود.
این فلزها زنگ نمیزنند اما ……
بااینکه این دسته از فلزات زنگ نمیزنند این بدان معنا نیست که دچار خوردگی نمیشوند. آنها نوع خوردگی مخصوص به خود را دارند. از قبیل حفرگیای که در فولاد ضدزنگ یا لکه آبی-سبزی که روی مس اکسیدشده یافت میشود. بهعلاوه، اگر با فولاد کربن یا انواع دیگر فلزات که زنگ نمیزنند ترکیب شوند، تهنشست آهن میتواند روی سطح این مواد که اکسید میشوند و ایجاد زنگ میکنند، تشکیل شود.
